พีระมิดทางการเงิน คืออะไร? วางรากฐานก่อนลงทุน

“พี่มีเงินเก็บ 100,000 บาท เอาไปลงทุนอะไรดีน้อง?”

“ผมมีเงินเก็บ 50,000 บาทแล้วพี่ปั้น จะเอาเงินไปทำอะไรต่อดี”

พอได้ยินคำถามเหล่านี้ ผมดีใจกับคนที่ถามจริงๆ ครับ เพราะในยุคนี้การมีเงินเก็บมันยากกว่าเมื่อก่อน ด้วยช่องทางการซื้อของที่เข้าถึงง่ายขึ้น ของใช้ราคาแพงขึ้น และเหตุผลอื่นๆ อีกมากมาย คนที่ถามคำถามนี้ได้แสดงว่ามีวินัยทางการเงินที่ดี

แต่ก่อนจะไปถึงเรื่องลงทุน ผมอยากให้ลองนึกภาพนี้ครับ หากวันนึง AI เข้ามาแทนที่งานของคุณ หรือเกิดเจ็บป่วยต้องเข้าโรงพยาบาล คุณได้เตรียมแผนรับมือแล้วหรือยัง? ถ้ายัง ผมขอแนะนำ Financial Pyramid หรือพีระมิดทางการเงินครับ แนวคิดนี้ช่วยให้เราเห็นว่าควรวางฐานอะไรก่อน แล้วค่อยต่อยอดไปเรื่องออมและลงทุน

พีระมิดทางการเงินคืออะไร?

พีระมิดทางการเงิน (Financial Pyramid) คือแนวคิดในการวางแผนการเงินส่วนบุคคล โดยจัดสัดส่วนของเงินจากขั้นพื้นฐานที่สุดไปสู่เป้าหมายสูงสุด เหมือนกับการต่อ Art toy ให้ตั้งโชว์ได้อย่างมั่นคง เราต้องทำฐานให้แข็งแรงก่อน แล้วค่อยๆ ต่อยอดไปเรื่อยๆ

ถ้าแบ่งให้ง่าย พีระมิดทางการเงินมี 4 ชั้นครับ

• ชั้นที่ 1: ฐานพีระมิด เงินสำรองฉุกเฉิน + ประกันสุขภาพ + ประกันโรคร้ายแรง
• ชั้นที่ 2 เงินเก็บตามเป้าหมายระยะสั้น กลาง และยาว
• ชั้นที่ 3 การลงทุน เช่น กองทุนรวมและหุ้น
• ชั้นที่ 4 การส่งต่อทรัพย์สินให้คนข้างหลัง

ผมเองก็เคยข้ามไปเริ่มที่การลงทุนก่อน เพราะมันเห็นผลชัดกว่าการเก็บเงินสำรองหรือทำประกัน แต่ถ้าเกิดเหตุที่ต้องใช้เงินก้อนขึ้นมา เราอาจต้องหยุดลงทุนหรือขายสินทรัพย์ก่อนเวลา เพราะฉะนั้นลองกลับมาดูฐานล่างสุดก่อนครับ

ชั้นที่ 1: เงินสำรองฉุกเฉิน + ประกัน

ช่วง COVID-19 ทำให้เรื่องเงินสำรองเห็นภาพง่ายขึ้นครับ เพราะถึงรายได้จะสะดุด ค่าใช้จ่ายประจำก็ยังเดินต่อ เงินก้อนที่หยิบใช้ได้ทันทีจึงช่วยซื้อเวลาให้เราแก้ปัญหาโดยไม่ต้องรีบขายสินทรัพย์หรือสร้างหนี้ใหม่

TTB Financial Health Check รวบรวมข้อมูลจากมนุษย์เงินเดือนไทยมากกว่า 96,000 คน ระหว่างเดือนสิงหาคม 2566–กุมภาพันธ์ 2568 และพบว่า 70% มีเงินสำรองฉุกเฉินไม่ถึง 6 เดือน ขณะที่ 80% มีความคุ้มครองไม่เพียงพอหากเจ็บป่วยเป็นโรคร้ายแรงแบบไม่คาดคิด ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นว่า ต่อให้มีรายได้ประจำ เราก็ยังควรดูทั้งหนี้ เงินสำรอง และความคุ้มครองไปพร้อมกัน

ค่ารักษาไม่ได้เพิ่มเท่ากันทุกโรงพยาบาลหรือทุกโรค เพราะยังขึ้นอยู่กับวิธีรักษา เทคโนโลยี และช่วงเวลาที่เราใช้บริการ เพราะฉะนั้นฐานการเงินไม่ควรพึ่งตัวเลขค่ารักษาเพียงตัวเดียว แต่ควรมีทั้งเงินที่หยิบใช้ได้ และแผนรับมือส่วนที่เราไม่อยากจ่ายเองทั้งหมด

เงินสำรองฉุกเฉิน

สิ่งแรกที่ผมอยากให้ทุกคนนึกถึงเมื่อมีเงินเก็บแต่ไม่รู้จะเอาไปไว้ที่ไหน นั่นคือ เงินสำรองฉุกเฉิน เพราะเงินก้อนนี้จะช่วยให้คุณตั้งตัว และลดความกังวลเรื่องเงินเมื่อเจอปัญหาต่างๆ ที่มีความจำเป็นต้องใช้เงินทันที ไม่ว่าจะเป็นถูกเลิกจ้าง ค่าใช้จ่ายในครอบครัว หรือเหตุจำเป็นอื่นๆ

เงินสำรองฉุกเฉินมีไว้ให้เรายังจ่ายค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อได้ แม้รายได้จะหยุดชั่วคราว โดยทั่วไป 3–6 เดือนของค่าใช้จ่ายจำเป็นเป็นกรอบเริ่มต้นที่เข้าใจง่าย แต่ไม่จำเป็นต้องเท่ากันทุกคน ถ้ารายได้ขึ้นลงมาก มีคนที่ต้องดูแล หรือมีภาระหนี้สูง ก็อาจต้องเผื่อมากกว่านั้น

เงินก้อนนี้ควรหยิบใช้ได้ตอนที่จำเป็น เพราะฉะนั้นก่อนเอาไปไว้ที่ไหน ลองดูว่าเสี่ยงแค่ไหน ถอนออกมาใช้ต้องรอนานไหม และมีโอกาสต้องขายขาดทุนตอนที่เรากำลังต้องใช้เงินหรือเปล่า

ประกันชีวิต ประกันสุขภาพ และประกันโรคร้ายแรง

ประกันไม่ได้มีหน้าที่สร้างผลตอบแทนแบบการลงทุน แต่มีไว้ช่วยรับความเสี่ยงบางก้อนที่เราไม่อยากจ่ายเองทั้งหมด โดยเฉพาะเหตุที่อาจกระทบเงินเก็บหรือแผนการเงินก้อนอื่น

ประกันสุขภาพก็คล้ายกันครับ เราไม่ได้ทำเพราะอยากใช้ให้คุ้ม แต่ทำไว้เผื่อวันที่ค่ารักษาก้อนใหญ่เข้ามาชนกับเงินเก็บหรือเงินที่ตั้งใจไว้สำหรับเป้าหมายอื่น

ถ้าเอามาวางในฐานพีระมิด แต่ละอย่างทำหน้าที่ประมาณนี้

• ประกันสุขภาพ ช่วยรับภาระค่ารักษาตามวงเงินและเงื่อนไขของแผน ถ้าอยากดูตัวอย่างว่าควรอ่านวงเงิน ค่าห้อง และเงื่อนไขอย่างไร ลองดู AIA Health Happy
• ประกันโรคร้ายแรง ให้เงินก้อนเมื่อเข้าเงื่อนไขของกรมธรรม์ เงินก้อนนี้ช่วยรองรับเรื่องที่ประกันสุขภาพไม่ได้จ่ายตรงๆ เช่น รายได้ที่หยุด ค่าเดินทาง คนดูแล การพักฟื้น หรือค่าใช้จ่ายที่ต้องปรับหลังเจ็บป่วย
• ค่าชดเชยรายวัน จ่ายชดเชยตามเงื่อนไขเมื่อต้องนอนพักรักษาตัว
• ประกันชีวิต ช่วยเตรียมเงินก้อนให้คนข้างหลังเมื่อเราจากไป ตามเงื่อนไขของกรมธรรม์

ถ้าไม่รู้ว่าจะวางแผนตรงนี้อย่างไร สามารถทักมาคุยได้เลยผ่าน LINE Official Account ของ CCPun

ชั้นที่ 2: เงินเก็บในระยะต่างๆ

พอฐานเริ่มพร้อม ขั้นต่อมาคือแยกเงินตามเวลาที่จะใช้ เพราะเงินที่ต้องใช้ปีหน้า กับเงินที่อีกสิบปีกว่าจะใช้ ไม่จำเป็นต้องเก็บหรือรับความเสี่ยงแบบเดียวกัน

1. เป้าหมายระยะสั้น (1–3 ปี) เช่น ดาวน์รถ ท่องเที่ยว ต่อเติมบ้าน เงินก้อนนี้ควรเน้นความคล่องตัวและไม่ควรเสี่ยงจนต้องขายขาดทุนตอนใกล้ใช้
2. เป้าหมายระยะกลาง (3–10 ปี) เช่น ดาวน์บ้าน ทุนการศึกษาลูก หรือทุนธุรกิจ ดูว่าเงินก้อนนี้จะใช้เมื่อไร ต้องหยิบออกมาใช้แค่ไหน และเรารับความผันผวนได้มากน้อยแค่ไหน แล้วค่อยเลือกวิธีออมหรือลงทุน
3. เป้าหมายระยะยาว (10 ปีขึ้นไป) เช่น เกษียณหรือการส่งต่อทรัพย์สิน การลงทุนอาจเข้ามาช่วยได้ แต่ก่อนเลือกเครื่องมือ ลองดูทั้งเป้าหมาย ระยะเวลา ความเสี่ยง เงินที่ต้องใช้ระหว่างทาง รวมถึงเรื่องภาษี ไปพร้อมกัน

ชั้นที่ 3: ลงทุน เมื่อรากฐานแข็งแกร่งแล้ว

สำหรับเป้าหมายระยะยาวอย่างการเกษียณ การลงทุนอาจช่วยให้เงินมีโอกาสเติบโตระหว่างทาง แต่ผลตอบแทนไม่ได้การันตี และมูลค่าก็ขึ้นลงได้ เพราะฉะนั้นเงินที่นำไปลงทุนควรเป็นเงินที่ไม่ต้องรีบใช้ในระยะสั้น

สิ่งสำคัญก่อนลงทุนคือต้องรู้ระดับความเสี่ยงที่ตัวเองรับได้ก่อน ลองถามตัวเองว่า ถ้าหุ้นที่ถืออยู่ราคาลง 30% คุณรับได้ไหม? ถ้าต้องขายขาดทุนเพื่อรับมือกับค่ารักษาพยาบาลฉุกเฉิน คุณจะรู้สึกอย่างไร? นี่แหละคือเหตุผลที่ฐานพีระมิดต้องแข็งแรงก่อน

เมื่อรู้ระดับความเสี่ยงที่รับได้แล้ว ก็สามารถเริ่มวางพอร์ตลงทุนที่เหมาะกับเป้าหมายของคุณได้ ถ้ายังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ทักมาคุยได้เลยผ่าน LINE Official Account ของ CCPun

ชั้นที่ 4: การส่งต่อมรดก (Legacy Planning)

พอฐานการเงินและทรัพย์สินเริ่มลงตัว อีกเรื่องที่ควรคิดต่อคือ ถ้าวันหนึ่งเราไม่อยู่แล้ว เงินและทรัพย์สินที่มีจะไปถึงคนข้างหลังอย่างไร เพราะทรัพย์สินแต่ละแบบมีวิธีส่งต่อไม่เหมือนกัน

ตรงนี้ ประกันชีวิต เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ใช้วางแผนส่งต่อเงินให้คนข้างหลังได้

ประกันชีวิตช่วยเตรียมเงินก้อนให้คนข้างหลังเมื่อผู้เอาประกันจากไป เพราะเราสามารถระบุผู้รับประโยชน์ไว้ในกรมธรรม์ได้ล่วงหน้า บริษัทจะจ่ายผลประโยชน์ให้ตามชื่อ สัดส่วน และเงื่อนไขที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ จึงช่วยเตรียมสภาพคล่องให้ครอบครัวในช่วงที่ยังต้องจัดการค่าใช้จ่ายและทรัพย์สินส่วนอื่น

ผู้รับประโยชน์เป็นใครได้บ้าง?

คนที่ระบุไว้บ่อยคือ พ่อ แม่ คู่สมรส หรือลูกครับ และถ้ามีผู้รับประโยชน์มากกว่าหนึ่งคนก็สามารถกำหนดสัดส่วนของแต่ละคนได้ สำหรับ AIA หากเป็นบุคคลอื่น บริษัทอาจขอหลักฐานเพิ่มเพื่อดูความสัมพันธ์หรือส่วนได้เสียต่อการเสียชีวิตของผู้เอาประกัน

อีกจุดที่ควรเช็กคือชื่อผู้รับประโยชน์ยังตรงกับสิ่งที่เราต้องการอยู่ไหม โดยเฉพาะหลังแต่งงาน มีลูก หย่า หรือมีการเปลี่ยนแปลงในครอบครัว และถ้าไม่ได้ระบุผู้รับประโยชน์ไว้ แบบกรมธรรม์มาตรฐานของ คปภ. กำหนดให้ผลประโยชน์กรณีเสียชีวิตจ่ายเข้ากองมรดก

จากพีระมิดสู่การลงมือทำ: 6 ขั้นตอน

ถ้ามองเห็นทั้ง 4 ชั้นแล้ว แต่ยังไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน ให้ค่อยๆ ไล่จากฐานของชีวิตตัวเองก่อน เป้าหมายไม่ใช่มีผลิตภัณฑ์ครบทุกประเภท แต่คือทำให้เงินแต่ละก้อนมีหน้าที่ชัด และไม่ถูกนับซ้ำหลายเป้าหมายพร้อมกัน

1. เห็นกระแสเงินสดก่อน ดูรายได้ รายจ่าย หนี้ และเดือนที่เงินตึง เพื่อรู้ว่าฐานปัจจุบันรับภาระระยะยาวได้แค่ไหน

2. แยกเงินตามหน้าที่ เงินฉุกเฉินมีไว้ซื้อเวลา เงินที่ใช้รับความเสี่ยงมีไว้ลดแรงกระแทก และเงินลงทุนมีไว้พาเงินไปหาเป้าหมายในอนาคต อย่านับเงินก้อนเดียวเป็นทั้งเงินฉุกเฉิน เงินดาวน์บ้าน และเงินเกษียณพร้อมกัน

3. ดูว่าอะไรอาจทำให้แผนสะดุด ลองถามว่าเหตุไหนอาจทำให้เราต้องขายสินทรัพย์ หยุดออม หรือสร้างหนี้ใหม่ แล้วค่อยดูว่าส่วนไหนรับเองด้วยเงินสำรองได้ และส่วนไหนควรให้ประกันช่วยรับความเสี่ยง

4. ตั้งเป้าหมายพร้อมเวลา เปลี่ยนคำว่า “อยากมีเงินมากขึ้น” ให้เป็นเป้าหมายที่รู้ว่าใช้เมื่อไร เช่น บ้าน การศึกษาลูก การเปลี่ยนอาชีพ หรือเกษียณ

5. เลือกเครื่องมือให้ตรงหน้าที่ เมื่อรู้ฐาน ความเสี่ยง และเป้าหมายแล้ว ค่อยเลือกว่าจะใช้เงินสด การลงทุน หรือประกันอย่างไร ไม่เริ่มจากผลิตภัณฑ์แล้วค่อยหาเหตุผลมารองรับทีหลัง

6. ชีวิตเปลี่ยน ก็กลับมาเช็กแผนอีกครั้ง เปลี่ยนงาน แต่งงาน มีลูก ซื้อบ้าน หรือรายได้เปลี่ยน เป็นจังหวะที่ควรกลับมาดูว่าฐานพีระมิดและเป้าหมายเดิมยังเหมาะอยู่ไหม

สรุป: พีระมิดทางการเงินและวางแผนการเงิน

พีระมิดทางการเงินไม่ได้บอกว่าเราต้องมีเงินเยอะก่อนถึงจะเริ่มได้ แต่ช่วยให้เห็นว่าเงินก้อนที่มีตอนนี้ควรทำหน้าที่อะไร และมีจุดไหนที่ยังต้องเติมก่อนขยับไปเสี่ยงมากขึ้น

แต่ถ้าอ่านแล้วยังไม่รู้ว่าแผนที่มีตอนนี้เพียงพอหรือยัง ทักมาคุยได้เลยผ่าน LINE Official Account ของ CCPun

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพีระมิดทางการเงิน

พีระมิดทางการเงินคืออะไร? พีระมิดทางการเงินคือกรอบที่ช่วยเรียงลำดับว่าอะไรควรมาก่อน เริ่มจากเงินที่ต้องใช้รับเหตุฉุกเฉินและความเสี่ยงพื้นฐาน แล้วค่อยต่อไปที่การออม การลงทุน และการส่งต่อ

ถ้าเพิ่งเริ่มต้น ควรเริ่มชั้นไหนก่อน? เริ่มจากดูเงินเข้าออกและเงินสำรองก่อนครับ ไม่จำเป็นต้องรอให้ฐานทุกอย่างสมบูรณ์ถึงค่อยลงทุน แต่เงินที่จะลงทุนไม่ควรเป็นก้อนเดียวกับเงินที่ต้องใช้ถ้าเกิดเหตุฉุกเฉิน

เงินสำรองฉุกเฉินควรเก็บเท่าไหร่? 3–6 เดือนของค่าใช้จ่ายจำเป็นเป็นกรอบเริ่มต้นที่ใช้กันบ่อย แต่ให้คิดจากค่าใช้จ่ายที่ยังต้องจ่ายแม้รายได้หยุด เช่น ที่อยู่ อาหาร เดินทาง หนี้ และค่าใช้จ่ายของคนในครอบครัว ถ้ารายได้ไม่สม่ำเสมอหรือมีภาระสูง ก็อาจต้องเผื่อมากกว่านี้

ประกันชีวิตอยู่ในชั้นไหนของพีระมิด? ประกันชีวิตอยู่ได้ทั้งฝั่งปกป้องครอบครัวและฝั่งส่งต่อเงินให้คนข้างหลัง เพราะเราระบุผู้รับประโยชน์ไว้ในกรมธรรม์ได้ ส่วนจำนวนเงินและการจ่ายจริงให้ดูตามเงื่อนไขของกรมธรรม์ที่ถืออยู่

แหล่งอ้างอิง

1. TTB Financial Health Check (ส.ค. 2566–ก.พ. 2568). ข้อมูลสุขภาพการเงินมนุษย์เงินเดือนไทย กลุ่มตัวอย่าง 96,000+ คน ร่วมกับข้อมูล NCB
2. สภาพัฒน์ / NESDC (ก.พ. 2569). รายงานภาวะสังคมไทย ไตรมาส 4 ปี 2568 เงินเฟ้อทางการแพทย์

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนส่วนบุคคล การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ ผลิตภัณฑ์ประกันชีวิตไม่ใช่เงินฝาก